Zasady składania i typy zleceń

Zlecenia LIMIT mogą być składane we wszystkich fazach sesji.

Zlecenie LIMIT zawiera limit  ceny  i może być  realizowane wyłącznie  po  cenie określonej w tym limicie albo:

·    po cenie niższej – w przypadku zlecenia kupna,

·    po cenie wyższej – w przypadku zlecenia sprzedaży.

Przykład:

W arkuszu znajdują się 2 zlecenia sprzedaży akcji spółki X:

Sprzedaż 100 szt. z limitem ceny 10zł,
Sprzedaż 100 szt. z limitem ceny 11zł.

Inwestor składa zlecenie kupna typu LIMIT: kupno 120 szt. akcji spółki X z limitem ceny 12zł.

Ponieważ na rynku znajdują się zlecenia z ceną bardziej korzystną dla inwestora, zostają zawarte transakcje z ceną niższą niż określona w limicie przez inwestora:

1.   Kupno 100 szt. x 10zł, 

2.   Kupno 20 szt. x 11zł.    

Średnia cena zakupu 120 akcji spółki X wyniosła dla inwestora 10,17zł.

Przykład:

W arkuszu znajdują się 2 zlecenia kupna akcji spółki X:

Kupno 100 szt. z limitem ceny 20zł,
Kupno 100 szt. z limitem ceny 15zł.

Inwestor składa zlecenie sprzedaży typu LIMIT: sprzedaż 150 szt. akcji spółki X z limitem ceny 12zł.

Ponieważ na rynku znajdują się zlecenia z ceną bardziej korzystną dla inwestora, zostają zawarte transakcje z ceną wyższą niż określona w limicie przez inwestora:

1.   Sprzedaż 100szt x 20zł,

2.   Sprzedaż 50 szt x 15zł. 

Średnia cena sprzedaży 150 akcji spółki x wyniosła dla inwestora 18,33zł.

Priorytet realizacji zleceń typu LIMIT:

Pierwszeństwo w realizacji mają:

·     w przypadku zleceń kupna -zlecenia z wyższym limitem ceny,

·     w przypadku zleceń sprzedaży -zlecenia z niższym limitem ceny.

Zlecenia z tym samym limitem ceny są przyjmowane do arkusza zleceń, a następnie realizowane zgodnie z priorytetem czasu przyjęcia w ten sposób, że zlecenia przyjęte/ujawnione wcześniej są realizowane w pierwszej kolejności.

Przykład:

Do arkusza zostały wprowadzone następujące zlecenia:

O godzinie 9:02 zlecenie sprzedaży 50 szt. akcji spółki X z limitem ceny 10zł,

O godzinie 9:03 zlecenie sprzedaży 50 szt. akcji spółki X z limitem ceny 11zł,

O godzinie 9:04 zlecenie sprzedaży 50 szt. akcji spółki X z limitem ceny 10zł,

O godzinie 9:05 zlecenie sprzedaży 50 szt. akcji spółki X z limitem ceny 12zł.,

Inwestor składa zlecenie: kupno 75 szt. akcji spółki X z limitem ceny 11zł.

Zostają zawarte 2 transakcje:

Kupno 50 szt. po cenie 10zł,
Kupno 25 szt. po cenie 10zł.

Ze względu na priorytet ceny inwestor zawarł transakcje z najlepszymi zleceniami niezależnie od momentu ich złożenia na giełdę.

Jedną z istotnych zmian w systemie WATS jest konieczność powiązania zleceń PKC z określonym terminem ważności.

‍

W fazie notowań ciągłych oraz dogrywki

Zlecenie PKC może zostać złożone wyłącznie z oznaczeniem:

• WIA (Wykonaj i Anuluj),

• WLA (Wykonaj lub Anuluj),

• WNF (Ważne na Fixing),

• WNZ (Ważne na Zamknięcie).

‍

W fazie aukcji otwarcia, aukcji zamknięcia oraz podczas równoważenia

Zlecenie PKC może zostać złożone wyłącznie z oznaczeniem:

• WNF (Ważne na Fixing),

• WNZ (Ważne na Zamknięcie).

________________________________________

Realizacja zlecenia PKC

W fazie notowań ciągłych zlecenie PKC realizowane jest po najlepszych dostępnych cenach zleceń przeciwstawnych znajdujących się w arkuszu.

Jeżeli po stronie przeciwnej znajduje się niewystarczający wolumen, zlecenie może zostać zrealizowane częściowo.

Przykład

W arkuszu zleceń znajdują się:

• sprzedaż 100 akcji po 10 zł,

• sprzedaż 100 akcji po 12 zł,

• sprzedaż 100 akcji po 13 zł,

• sprzedaż 100 akcji po 14 zł.

Inwestor składa zlecenie:

Kupno 350 akcji PKC z ważnością WIA.

W rezultacie zostaną zawarte transakcje:

• zakup 100 akcji po 10 zł,

• zakup 100 akcji po 12 zł,

• zakup 100 akcji po 13 zł,

• zakup 50 akcji po 14 zł.

Łącznie inwestor kupi 350 akcji, a średnia cena zakupu wyniesie około 12,14 zł.

________________________________________

Co dzieje się z niezrealizowaną częścią zlecenia?

W systemie WATS zlecenia PKC nie pozostają w arkuszu zleceń podczas notowań ciągłych.

Jeżeli:

• zlecenie zostanie zrealizowane tylko częściowo,

• albo po stronie przeciwnej nie będzie odpowiednich zleceń,

niewykonana część zlecenia traci ważność zgodnie z warunkiem jego ważności (WIA, WLA, WNF lub WNZ).

Przykład

W arkuszu znajduje się jedynie:

• sprzedaż 100 akcji po 10 zł.

Inwestor składa zlecenie:

Kupno 300 akcji PKC z ważnością WIA.

Efekt:

• 100 akcji zostanie kupionych po 10 zł,

• pozostałe 200 akcji nie zostanie zrealizowane,

• niewykonana część zlecenia zostanie anulowana.

________________________________________

Brak zleceń przeciwstawnych

Jeżeli w chwili przyjęcia zlecenia PKC w fazie notowań ciągłych lub w fazie dogrywki po stronie przeciwnej nie ma żadnych zleceń, zlecenie PKC nie będzie mogło zostać zrealizowane i utraci ważność.

________________________________________

Priorytet realizacji

Zlecenia PKC mają taki sam priorytet realizacji jak zlecenia PCR.

Zarówno PKC, jak i PCR mają najwyższy priorytet cenowy przed zleceniami z limitem ceny.

Jeżeli w arkuszu znajdują się jednocześnie zlecenia PKC i PCR, o kolejności ich realizacji decyduje czas ich przyjęcia do arkusza zleceń.

Analogiczna zasada obowiązuje podczas ustalania kursu na aukcji otwarcia, aukcji zamknięcia oraz po zakończeniu równoważenia rynku.

Najważniejsze zmiany PKC w WATS

• zlecenia PKC muszą być składane z określonym oznaczeniem ważności (WIA, WLA, WNF lub WNZ),

• złożenie zlecenia PKC w notowaniach ciągłych nie powoduje uruchomienia równoważenia rynku,

• zlecenie PKC, którego realizacja naruszałaby obowiązujące widełki cenowe, zostanie odrzucone,

• po częściowej realizacji niewykonana część zlecenia nie oczekuje w arkuszu zleceń,

• o kolejności realizacji zleceń PKC i PCR decyduje czas ich przyjęcia do systemu.

‍

Zlecenie PCR (Po Cenie Rynkowej) w systemie GPW WATS

Zlecenie PCR (Po Cenie Rynkowej) nie zawiera limitu ceny. Oznacza to, że inwestor zgadza się na realizację zlecenia po najlepszej cenie dostępnej w arkuszu zleceń po stronie przeciwnej.

‍

Najważniejsze zasady PCR w WATS

‍

W fazie notowań ciągłych oraz dogrywki

Zlecenie PCR może zostać złożone wyłącznie z oznaczeniem:

• WIA (Wykonaj i Anuluj),

• WLA (Wykonaj lub Anuluj),

• WNF (Ważne na Fixing),

• WNZ (Ważne na Zamknięcie).

‍

W fazie aukcji otwarcia, aukcji zamknięcia oraz podczas równoważenia

Zlecenie PCR może zostać złożone wyłącznie z oznaczeniem:

• WNF (Ważne na Fixing),

• WNZ (Ważne na Zamknięcie).

W notowaniach ciągłych:

• zlecenie PCR realizowane jest po najlepszej dostępnej cenie zlecenia przeciwstawnego znajdującego się w arkuszu,

• niezrealizowana część zlecenia PCR nie pozostaje w arkuszu zleceń,

• jeżeli zlecenie zostanie wykonane tylko częściowo, pozostała część traci ważność.

‍

Dodatkowo:

• zlecenie PCR zostanie odrzucone, jeżeli jego realizacja mogłaby spowodować naruszenie obowiązujących widełek cenowych,

• złożenie zlecenia PCR podczas notowań ciągłych nie powoduje automatycznego równoważenia rynku.

‍

Przykład

Arkusz zleceń sprzedaży wygląda następująco:

• 100 akcji po 10,00 zł,

• 200 akcji po 10,05 zł,

• 300 akcji po 10,10 zł.

Inwestor składa zlecenie PCR kupna na 150 akcji z ważnością WIA

Efekt:

• 100 akcji zostanie kupionych po 10,00 zł,

• Zlecenie z ważnością WIA, po realizacji części zlecenia nie będzie dalszych możliwości wykonania, pozostała część zostanie anulowana.

‍

Fazy i systemy sesji:

Zlecenia STOP mogą być składane:

1.      w systemie notowań ciągłych

a.      we wszystkich fazach sesji giełdowej, w tym w trakcie równoważenia

2.      w systemie kursu jednolitego

a.      we wszystkich fazach sesji giełdowej, w tym w trakcie równoważenia

STOP LIMIT zawiera limit aktywacji zlecenia oraz limit ceny, po której zlecenie to może podlegać realizacji

STOP LOSS zawiera limit aktywacji oraz polecenie realizacji bez określonego limitu ceny

W chwili przyjęcia do arkusza limit aktywacji zlecenia STOP musi być:

·         wyższy (w przypadku zleceń kupna)

·         niższy (w przypadku zleceń sprzedaży)

od kursu ostatniej transakcji z danej sesji giełdowej, a w przypadku, gdy na danej sesji nie zawarto żadnej transakcji -od kursu odniesienia dla kursu otwarcia w systemie notowań ciągłych albo odpowiednio -od kursu odniesienia dla kursu jednolitego.

Przykład:

Ostatnia transakcja zawarta na akcjach spółki X została dokonana po cenie 10zł.

Inwestor wystawia zlecenie typu STOP. Aby zlecenie zostało przyjęte przez giełdę limit aktywacji w zleceniu powinien wynosić:

1.       powyżej 10 zł przy zleceniu kupna typu STOP,

2.       poniżej 10zł przy zleceniu sprzedaży typu STOP.

Limit realizacji w zleceniu STOP musi być

·       równy lub wyższy (w przypadku zleceń kupna)

·       równy lub niższy (w przypadku zleceń sprzedaży)

od limitu aktywacji tego zlecenia, chyba że zamiast limitu realizacji zlecenie STOP zawiera polecenie realizacji bez określonego limitu ceny (zlecenie STOP Loss).

Przykład:

Ostatnia transakcja zawarta na akcjach spółki X została dokonana po cenie 10zł.

1.       Inwestor chce wystawić zlecenie sprzedaży typu STOP LIMIT, z limitem aktywacji 9 zł.

Aby zlecenie zostało przyjęte przez giełdę limit realizacji w zleceniu powinien zostać określony jako 9 zł lub mniejszy.

2.       Inwestor chce wystawić zlecenie kupna typu STOP LIMIT, z limitem aktywacji 11zł.

Aby zlecenie zostało przyjęte przez giełdę limit realizacji w zleceniu powinien zostać określony jako 11 zł lub większy.          

W przypadku aktywowania zlecenia:

·         STOP Loss zlecenie to jest dodawane do arkusza zleceń jako zlecenie PKC,

·         STOP Limit zlecenie to jest dodawane do arkusza zleceń jako zlecenie LIMIT.

Zlecenie STOP podlega aktywacji (ujawnieniu w arkuszu zleceń) jeżeli kurs ostatniej transakcji jest:

·         wyższy lub równy (w przypadku zleceń kupna) od limitu aktywacji

·         albo niższy lub równy (w przypadku zleceń sprzedaży) od limitu aktywacji

Zlecenie STOP spełniające warunki aktywacji jest ujawniane w arkuszu zleceń natychmiast po realizacji zleceń bez limitu aktywacji.

Przykład:

Inwestor złożył na giełdę zlecenie sprzedaży akcji spółki X typu STOP LIMIT określając limit aktywacji jako 10zł, a limit realizacji jako 9zł.

Bieżąca cena rynkowa akcji wynosi 12zł.

Jeżeli:

1.       Na giełdzie nie zostanie zawarta transakcja po cenie 10zł lub niższej, to zlecenie nie będzie podlegało aktywacji.

2.       Na giełdzie zostanie zawarta transakcja po cenie 10zł lub niższej, to zlecenie wejdzie do arkusza jako zlecenie LIMIT z limitem 9zł.

‍

Przykład:

Inwestor złożył na giełdę zlecenie sprzedaży akcji spółki X typu STOP LOSS, określając limit aktywacji jako 10zł.

Bieżąca cena rynkowa akcji wynosi 12zł.

Jeżeli:

1.       Na giełdzie nie zostanie zawarta transakcja po cenie 10zł lub niższej, to zlecenie nie będzie podlegało aktywacji.

2.       Na giełdzie zostanie zawarta transakcja po cenie 10zł lub niższej, to zlecenie wejdzie do arkusza jako zlecenie PKC.

O kolejności aktywacji zleceń STOP decyduje limit aktywacji zlecenia, a w przypadku zleceń z tym samym limitem aktywacji czas przyjęcia zlecenia na giełdę.

O priorytecie realizacji aktywowanych zleceń STOP z tym samym limitem ceny lub zleceń z poleceniem wykonania zlecenia bez określonego limitu ceny decyduje czas aktywacji zlecenia.

W systemie GPW WATS zlecenie STOP może zostać aktywowane nie tylko na podstawie kursu transakcji zawartej w trakcie notowań ciągłych, ale również w związku z ustaleniem kursów giełdowych w fazach fixingowych.

W szczególności zlecenie STOP może zostać aktywowane w wyniku ustalenia:

• kursu otwarcia,

• kursu jednolitego,

• kursu zamknięcia,

• kursu w ramach instrumentów notowanych w systemach fixingowych,

o ile ustalony kurs spełnia warunek aktywacji zlecenia.

Dodatkowo w systemie WATS zlecenie STOP może zostać aktywowane również w związku z ustaleniem kursu zamknięcia sesji. Po aktywacji takie zlecenie może brać udział w dogrywce.

W nowym systemie transakcyjnym GPW WATS zlecenia ze zmiennym limitem ceny (tzw. zlecenia PEG) zostały całkowicie wycofane i są niedostępne.

‍

Zlecenia z oznaczeniem ważności „Wykonaj i Anuluj”(WIA)

Zlecenia z warunkiem WIA mogą być składane wyłącznie:

1.       w  systemie  notowań  ciągłych, 

a.   w  fazie notowań ciągłych,

b.   w fazie dogrywki,

2.        w systemie kursu jednolitego 

a.   w fazie dogrywki

Zlecenie z oznaczeniem WIA jest ważne do momentu zawarcia na jego podstawie pierwszej transakcji (lub pierwszych transakcji, jeżeli zlecenie realizowane jest jednocześnie w wielu transakcjach), przy czym niezrealizowana część zlecenia traci ważność.

Jeżeli po przyjęciu zlecenia WIA w arkuszu zleceń brak jest przeciwstawnych zleceń z limitem ceny umożliwiających zawarcie transakcji po kursie zgodnym z ograniczeniami wahań kursów, zlecenie z oznaczeniem WIA traci ważność.

Przykład:

W arkuszu znajdują się zlecenia sprzedaży akcji spółki X:

Sprzedaż 100 szt. z limitem ceny 10zł,
Sprzedaż 100 szt. z limitem ceny 12zł,
Sprzedaż 100 szt. z limitem ceny 13zł.   

Inwestor składa zlecenie kupna typu LIMIT  i warunkiem dodatkowym WIA

Kupno 350 szt. akcji spółki X z limitem 10zł + warunkiem WIA 200 szt.

Na rynku znajdują się zlecenia przeciwstawne. Natychmiastowo może się wykonać tylko 100szt,
wobec powyższego zlecenie zostaje zrealizowane częściowo, a pozostała część zostaje anulowana i nie trafia do arkusza.

Przykład:

W arkuszu znajdują się zlecenia sprzedaży akcji spółki X:

Sprzedaż 100 szt. z limitem ceny 10zł,
Sprzedaż 100 szt. z limitem ceny 12zł,
Sprzedaż 100 szt. z limitem ceny 13zł.  

Inwestor składa zlecenie kupna typu LIMIT  i warunkiem dodatkowym WIA

Kupno 350 szt. akcji spółki x z limitem 9zł + warunkiem WIA 100 szt.

Na rynku znajdują się zlecenia przeciwstawne. Natychmiastowo nie może zostać zrealizowana ani jedna sztuka, wobec powyższego zlecenie zostaje anulowane i nie trafia do arkusza.

Zlecenia z oznaczeniem ważności „Wykonaj lub Anuluj”(WLA)

Zlecenia z warunkiem WLA mogą być składane wyłącznie:

1.       w  systemie  notowań  ciągłych, 

a.   w  fazie notowań ciągłych,

b.   w fazie dogrywki,

2.        w systemie kursu jednolitego 

a.   w fazie dogrywki

Zlecenie z oznaczeniem WLA jest ważne do momentu zawarcia na jego podstawie transakcji (jednej lub więcej, jeżeli zlecenie realizowane jest jednocześnie w wielu transakcjach), przy czym zlecenie to musi być zrealizowane w całości lub nie zostaje zrealizowane w ogóle.

Jeżeli po przyjęciu zlecenia z oznaczeniem WLA w arkuszu zleceń brak jest zleceń przeciwstawnych z limitem ceny umożliwiającym zawarcie transakcji po kursie zgodnym z ograniczeniami wahań kursów, zlecenie z oznaczeniem WLA traci ważność.

Przykład:

W arkuszu znajdują się zlecenia sprzedaży akcji spółki X:

Sprzedaż 100 szt. z limitem ceny 10zł,
Sprzedaż 100 szt. z limitem ceny 12zł,
Sprzedaż 100 szt. z limitem ceny 13zł.   

Inwestor składa zlecenie kupna typu LIMIT  i warunkiem dodatkowym WLA

Kupno 350 szt. akcji spółki X z limitem 10zł + warunkiem WLA 200 szt.

Na rynku znajdują się zlecenia przeciwstawne. Natychmiastowo może się wykonać tylko 100szt,
wobec powyższego zlecenie nie zostaje zrealizowane i nie wchodzi do arkusza zleceń

Przykład:

W arkuszu znajdują się zlecenia sprzedaży akcji spółki X:

Sprzedaż 100 szt. z limitem ceny 10zł,
Sprzedaż 100 szt. z limitem ceny 12zł,
Sprzedaż 100 szt. z limitem ceny 13zł.   

Inwestor składa zlecenie kupna typu LIMIT  i warunkiem dodatkowym WLA

Kupno 350 szt. akcji spółki x z limitem 9zł + warunkiem WLA 100 szt.

Na rynku znajdują się zlecenia przeciwstawne. Natychmiastowo nie może zostać zrealizowana ani jedna sztuka, wobec powyższego zlecenie nie trafia wcale do arkusza.         

‍

Wartość zlecenia z warunkiem WUJ w chwili złożenia na giełdę nie może być mniejsza niż:

1) 50.000 zł – dla instrumentów finansowych notowanych w złotych,

2) 10.000 EUR – dla instrumentów finansowych notowanych w euro.Za wartość zlecenia z warunkiem WUJ uznaje się:

1) dla dłużnych instrumentów finansowych –iloczyn wolumenu, ceny wyrażonej w procentach wartości nominalnej i jednostkowej wartości nominalnej,

2) dla kontraktów terminowych – iloczyn wolumenu, kursu kontraktu terminowego i mnożnika,

3) dla opcji – iloczyn wolumenu, kursu wykonania opcji i mnożnika,

4) dla pozostałych instrumentów finansowych –  iloczyn wolumenu i ceny.

Warunek wielkości ujawnianej określa jaka część wolumenu zlecenia jest ujawniana w arkuszu zleceń.

Wielkość ujawniana zlecenia nie może być mniejsza niż 1 jednostka transakcyjna.

‍

Przykład:

Inwestor składa zlecenie kupna typu LIMIT  i warunkiem dodatkowym WUJ 15szt.

Kupno 35000 szt. akcji spółki x z limitem 10zł + warunkiem WUJ 15 szt.

Pomimo dużego wolumenu zlecenia w arkuszu zleceń widoczne jest jedynie 15 szt.

Kolejne części zlecenia są ujawniane po zrealizowaniu poprzednio ujawnionej części zlecenia. W przypadku gdy ostatnia część zlecenia jest mniejsza od wielkości ujawnianej, ujawniana jest ta pozostała część zlecenia.

Niezrealizowane części zleceń pozostają w arkuszu z warunkiem WUJ.

W przypadku zleceń z tym samym limitem ceny o kolejności ujawnienia zlecenia z warunkiem WUJ decyduje czas przyjęcia zlecenia na giełdę.

W przypadku zleceń z tym samym limitem ceny o kolejności realizacji wielkości ujawnionej zlecenia decyduje czas jej ujawnienia w arkuszu.

‍